Trends voor 2009
Nu het jaar 2008 ten einde loopt, is het tijd voor een vooruitblik naar het komende jaar. Voor mij was 2008 het eerste jaar dat ik als zelfstandige werkte. En het is me goed bevallen: ik had in 2008 een gevarieerde portefeuille aan opdrachten en opdrachtgevers, waarmee ik zeer tevreden ben. Hopelijk kan ik in 2009, met hulp van mijn opdrachtgevers, deze variatie continueren. Hieronder drie trends met betrekking tot ICT en leren waarvan ik verwacht dat die in 2009 verder tot bloei zullen komen, en waar ik natuurlijk ook expertise kan aanbieden: 1) microbloggen, 2) uitbesteden van ICT en 3) open content.
In 2008 is microbloggen, met als voornaamste exponent Twitter, nadrukkelijk boven komen drijven als een trend die niet meer over het hoofd kan worden gezien. Voor snelle verslaggeving, over bijvoorbeeld conferenties en bijeenkomsten (zie bijvoorbeeld de SURF Onderwijsdagen 2008), is het eigenlijk niet meer weg te denken. Maar ook voor onderwijsinstellingen is het iets om in 2009 eens serieus te bekijken en uit te proberen. Een mogelijk minpunt van Twitter is dat alle berichtjes (bijna) allemaal compleet openbaar zijn en de gegevens niet onder eigen beheer zijn. Voor serieus gebruik is het wellicht beter om een eigen microblogging server in te richten met opensource software, zoals laconica. Als je een gehoste oplossing wilt, die gedeeltelijk kan worden afgesloten voor de buitenwereld, dan zijn Yammer en Twingr aan te raden.
Verder verwacht ik dat steeds meer onderwijsinstellingen nog kritischer gaan kijken naar allerlei ICT voorzieningen die men zelf volledig in beheer heeft, terwijl dat zeker geen kerntaak kan worden genoemd. De Open Universiteit was afgelopen juni de eerste instelling voor hoger onderwijs die bekend maakte dat elke student een email-account zou krijgen dat geleverd zou worden door Google. Dit lijkt me een goede stap; schoenmaker hou je bij je leest! De Universiteit Leiden heeft al enige tijd haar omgeving voor Blackboard onder beheer gebracht bij de leverancier zelf, Blackboard. Men is daarover erg tevreden. Bij bedrijven als Google en Amazon, niet de eerste de besten, zijn inmiddels ook mogelijkheden om webruimte, databases of opslagruimte te huren. Kreten die hier gebruikt worden, zijn “software uit de muur”, “pay as you go”, “cloud computing” en “Software as a service”. Goed om te zien is dat ook voor opensource software deze modellen ingang beginnen te vinden. Zo kun je bij Learning4U bijvoorbeeld gebruik maken van Sakai (Electronische Leeromgeving) volgens dit model.
Derde trend waarvan ik in 2009 veel verwacht is open content (in goed Nederlands ‘open inhoud’). Open content is digitaal onderwijsleermateriaal dat min of meer (afhankelijk van de gebruikte licentievoorwaarden) vrijelijk gebruikt en aangepast mag worden door anderen dan de makers zelf. Veelgebruikte termen in dit verband zijn ook OER (definitie) en OCW (definitie). Er is inmiddels zoveel materiaal beschikbaar, ook in het Nederlandse taalgebied en voor alle onderwijsniveau’s, dat de doorbraak niet kan uitblijven. De zogenaamde ‘gratis schoolboeken’ en het recent gelanceerde Wikiwijs genereren ook steeds meer (terechte!) aandacht voor het onderwerp ‘open content’ . Voorbeelden? Die zijn er meer genoeg. Ik noem enkele initiatieven uit het Nederlandse taalgebied. Algemene verzamelingen voor het middelbaar en voortgezet onderwijs, met materialen in het Nederlands: DigilessenVO, Onderwijsvernieuwingscoöperatie en Klascement. Er is ook een mooie verzameling materialen ten behoeve van informatica en motorvoertuigentechniek: TIMLOTO. Een kleine kanttekening bij al deze voorbeelden is dat het vaak lastig is om de juiste materialen te vinden omdat er inmiddels zoveel verzamelingen zijn. Een goed begin is dan de uitgebreide zoekmachine van Kennisnet: Davindi. Onderwijsmateriaal voor en door het hoger onderwijs is te vinden via het OpenCourseware Consortium of OER Commons (veelal Engelstalig materiaal).
Jeroen, bedankt voor je uitgebreide reactie. Ik vind het lastig om punt voor punt te gaan reageren. Misschien beter even een keer een (lunch)afspraak maken?
Nou ja, toch één reactie dan…. Natuurlijk ben ik ook op de hoogte van de praktijken van de “alwetende” Google. Maar ze doen het volgens mij niet anders of beter dan al die andere (software)giganten. En voor zover ik weet, maakt de OU waarschijnlijk gebruik van het Education programma van Google, waar andere voorwaarden voor zullen gelden (die ik niet uit mijn hoofd ken).
Beste Wietze,
Ik vind dit artikel nogal sturend. Ik lees bijv:
“Voor serieus gebruik is het wellicht beter om een eigen microblogging server in te richten met opensource software, zoals laconica.”
Dus open source software is “the only way to go”?
Kom op, je weet wel beter neem ik aan.
Ik heb niets tegen (sterker nog: ik maak er zeer veelvuldig gebruik van) Open Source, maar zaligmakend zoals jij hier mijns inziens probeert te profileren is het ook zeker niet. Je moet het gereedschap pakken waar je het beste je doel mee kunt bereiken, ongeacht of het Open Source of proprietary is. Punt.
Je ben natuurlijk volkomen gerechtigd je mening te geven, maar breng het dan niet als voldongen feit svp. Geef je readers wat meer credits en laat ze zelf kiezen…
Daarnaast spreek je nogal positief over o.a. Google.
Ik ben het daar enigszins mee eens, maar ook hier maak je mijns inziens een inschattingsfout. Google is een commerciële organisatie, geen charitatieve.
Alle informatie die in hun systemen gestopt wordt (waar jij, als ik jouw artikel niet verkeerd interpreteer erg enthousiast over bent) kan door hen geïndexeerd worden voor commerciële doeleinden (lees hun voorwaarden eens door).
Je denkt toch echt niet dat Gmail of Google Docs door Google betaald wordt omdat ze vinden dat ze de digitale “moeder Theresa’s” van deze wereld zijn hoop ik? Wat denk je dat er gebeurd met jouw mail in Gmail? Wat denk je dat er gebeurd met jouw documenten in Google docs?
Is je nooit opgevallen dat er wel heel specifieke advertenties tevoorschijn komen als je je gmail account opent?
Nogmaals: neem de moeite om Google’s voorwaarden door te lezen. En al helemaal als schrijver van een blog gerelateerd aan onderwijs: onderwijs je bezoekers! Vertel ze ook eens een keer over de keerzijde van de medaille.
In dit kader zie ik ook je opmerking “De Open Universiteit was afgelopen juni de eerste instelling voor hoger onderwijs die bekend maakte dat elke student een email-account zou krijgen dat geleverd zou worden door Google. Dit lijkt me een goede stap; schoenmaker hou je bij je leest!”
Ja, geniaal idee Open Universiteit!! Er is 15 jaar gemekkerd op Microsoft omdat ze een monopolie hebben op de software die we met z’n allen gebruiken. Jij boze schavuit, Microsoft!
Met dit soort initiatieven werken we met z’n allen toe naar iets dat nog vele malen erger is: een monopolie op onze gegevens door Google!
Zeg er in dit soort gevallen svp ook bij wat de open Universiteit betaald voor deze “geniale” keuze, zodat commerciële organisaties wellicht een beter bod kunnen doen.
Met vriendelijke doch kritische groet,
Jeroen de Vin