Het is al weer even geleden dat ik hier over Sakai heb geschreven. Sakai is internet-software voor onderwijs en opleidingen. Je kunt Sakai het beste omschrijven als een Elektronische Leeromgeving (ELO). Er zijn veel ELO’s beschikbaar inmiddels. Ik volgde enkele jaren geleden Sakai intensief en was ook bij dit initiatief betrokken als vertegenwoordiger vanuit de Universiteit Twente (mijn toenmalige werkgever). Het werd wel weer eens tijd voor een update over Sakai. Voor mijzelf, en voor u als lezer is het wellicht ook interessant. Hierbij dus een bericht over de actuele ontwikkelingen rond Sakai.

Twee smaken Sakai

Het belangrijkste nieuws dat er te melden is, is dat Sakai nog steeds volop in ontwikkeling is. En er zijn steeds meer scholen en universiteiten die Sakai inzetten. En dat is een belangrijk punt om hier te melden. Veel open source verliest na enige tijd momentum, maar dat is zeker niet het geval bij Sakai. Dit is zeker ook het gevolg van een gedegen organisatie via de Sakai Foundation. Inmiddels is versie 2.8 van Sakai enkele dagen geleden uitgebracht. Dit noemt men de Sakai CLE. Waarbij CLE staat voor Collaboration and Learning Environment.

Er is echter nog een een zeer interessante ontwikkeling gaande binnen de Sakai community. Dat is namelijk de ontwikkeling van de Sakai Open Academic Environment (Sakai OAE). Met de ontwikkeling van Sakai OAE wordt onderkend dat onderwijs en onderzoek niet ophouden bij de fysieke grenzen van een onderwijsinstelling. Juist niet! Een docent of student van een onderwijsinstelling heeft veel contacten buiten de instelling, en wil juist met die ‘buitenstaanders’ samenwerken aan onderwijs en onderzoek. Dat is waar Sakai OAE op inspringt, met een aantal functionaliteiten die we wellicht kennen uit de sociale netwerken zoals Hyves, LinkedIn of Facebook. Alleen is Sakai OAE specifiek gericht op werkwijzen en manieren van samenwerken die in onderwijs gebruikelijk zijn. Zo zal Sakai OAE mogelijkheden bieden voor gezamenlijk schrijven aan onderzoeksartikelen, via een zogenaamd ‘open canvas‘. Maar Sakai OAE is ook persoonlijk.  Je zit als gebruiker veel meer aan het stuur. Jij bepaalt wat je ziet, waar en hoe je een discussie start of reacties geeft.

Al met al vind ik Sakai OAE een hele mooie ontwikkeling. We kunnen eindelijk afstand nemen van het paradigma van een gemiddelde ELO, waarbij de docent het heft in handen heeft, die de studenten in virtuele ‘klassen’ of ‘groepen’ onderwijs geeft. Het onderwijs verandert en vernieuwt, en software zou dat moeten ondersteunen in plaats van belemmeren. Sakai OAE biedt die mogelijkheid.

Meer lezen

Er is veel meer te lezen over Sakai. Maar daarvoor verwijs ik graag naar de (Engelstalige) website van de Sakai Foundation: over de twee maken (de producten dus), of over de onderwijsinstellingen die bijdragen leveren aan de ontwikkeling van de software, of wie er het bestuur vormen van de Sakai Foundation. Lees ook over hoe je geheel vrijblijvend Sakai kunt uitproberen.

Elgg is naar mijn mening uitstekend geschikt voor het ondersteunen en faciliteren van (informeel) leren, zowel in een bedrijfscontext als op een school. Eigenlijk soms veel beter geschikt dan veel traditionele Electronische Leer Omgevingen (zoals Fronter, N@tschool, BlackBoard of Teletop), tenminste als u even goed nadenkt. Hieronder wat meer informatie over Elgg. Ik maak daarbij gebruik van schermafdrukken van de nieuwe community Open 2.0 ter illustratie.

Wat is Elgg?

Elgg is dus een webapplicatie. De eindgebruiker heeft alleen een internet browser zoals Firefox nodig. De webserver moet voorzien worden van Apache, PHP 5.2 en MySQL 5+. Dat zijn zaken die tegenwoordig bij elke webhoster beschikbaar zijn. Hieronder in vogelvlucht de belangrijkste kenmerken van Elgg uitgaande van de standaard functies en mogelijkheden (‘out-of-the-box’):

• Elgg is gemaakt met de individuele eindgebruiker als startpunt. Bij een Electronische Leeromgeving zien we vaak de docent, de school, of de schoolklas als organisatieprincipe. Bij Elgg dus niet. Er is wel het concept van een Groep binnen Elgg, maar dat is heel flexibel in te richten.

• Bij Elgg is het standaard zo dat iedereen zichzelf eenvoudig kan registreren en vervolgens meteen een eigen openbare pagina met een profiel krijgt. Geen gedoe met ingewikkelde inlogprocedures, of beheerders die gebruikers moeten toevoegen. De eindgebruiker krijgt vervolgens meteen allerlei mogelijkheden tot zijn of haar beschikking. Er kan meteen met een weblog worden begonnen, er kunnen bookmarks bewaard worden, er kan een agenda worden bijgehouden, bestanden kunnen gedeeld worden of kleine berichtjes kunnen geplaatst worden via The Wire. Elgg sluit daarbij mooi aan bij wat Willem van Ravenstein onlangs schreef: “Ga niet iets regelen dat gebruikers zelf kunnen regelen”.

• Een belangrijk uitgangspunt van Elgg is dat alles wat er gebeurt in principe openbaar en anoniem toegankelijk is via het internet. Elke gebruiker heeft echter zeer veel mogelijkheden om zaken af te schermen indien gewenst.

• Een zeer krachtige functie van Elgg is dat iedere gebruiker een zogenaamde Groep kan aanmaken. Ook hier weer komen de mogelijkheden voor een weblog, agenda, bookmarks en bestanden terug. Deze keer echter voor de groep. Verder kan een groep ook over een discussieforum beschikken. Lid worden van zo’n groep kan in principe ook weer iedereen. Een groep kan eventueel helemaal afgesloten worden van buitenstaanders, indien gewenst.

• Wat ook erg goed is uitgewerkt in Elgg, is de mogelijkheid om vrienden met elkaar te worden. Dit is wel enigszins vergelijkbaar met bijvoorbeeld Hyves of LinkedIn waar u ook mensen kunt toevoegen aan uw netwerk.

  

  Open 2.0: Dashboard met recente activiteiten

• Er is, om alle activiteiten van vrienden bij te houden, een uitgebreid en aanpasbaar dashboard beschikbaar. Hier ziet u in één oogopslag wat er in de afgelopen dagen is gebeurd in het netwerk.

• Maakt u liever gebruik van RSS, dan kan dat ook. Er zijn standaard zeer veel verschillende RSS feeds beschikbaar, van weblogs, discussies, van  vrienden, van iedereen etc. Via een RSS Reader, zoals Google Reader, of een portal zoals Netvibes, kunt u dus uitstekend op de hoogte blijven van de ontwikkelingen in uw sociale netwerk.

Past Elgg bij u?

Eigenlijk is de vraag “Past Elgg bij u en uw organisatie?”. Elgg houdt namelijk niet van scheidingsmuren, afdelingen of alleenheersers. Elgg is alleen voor u geschikt als u begrijpt dat ‘halen’ en ‘brengen’ elkaar versterken. Elgg verandert het adagium “Kennis is macht” naar “Gedeelde kennis is nog beter” of “Twee weten meer dan één”.

Als u van de “oude” stempel bent (zoals de Algemene Onderwijsbond), dan moet u vooral niet beginnen met Elgg. Als u graag controle houdt, en alles in de gaten wilt houden, dan is Elgg niet geschikt voor u. Er is in Elgg bijvoorbeeld geen super-beheerdersrol, om alles en iedereen in de gaten te houden. Verder heeft Elgg geen functies voor bijvoorbeeld het inleveren van opdrachten of het controleren op plagiaat, zoals een ELO heeft. Maar Elgg is weer wel uitstekend geschikt voor bijvoorbeeld peer feedback, of reflectie op competenties via bloggen. Of het discussiëren over een bepaald thema.

Samengevat: als u kennis graag deelt en ook het nut van een online platform inziet, dan is Elgg wellicht een interessante optie voor u en uw organisatie. Als u verder graag niet te veel zaken zelf als “eigenaar” wilt organiseren en beheren, dan is ook Elgg ook prima geschikt. En als u uw leerlingen of medewerkers veel vertrouwen wilt schenken, dan is Elgg ook prima geschikt.

Ik denk dus dat Elgg heel veel potentie heeft voor onderwijs en bedrijfsleven. Als u maar rekening houdt met voorgaande. Graag vertel ik u er meer over. Mochten er technische vragen zijn, dan verwijs ik u graag door naar Enschede, bij mij om de hoek. Daar is een bedrijf gevestigd dat zich helemaal en alleen heeft gespecialiseerd in de techniek van Elgg. ColdTrick bouwt, op basis van Elgg, sociale netwerken voor bedrijven, verenigingen en instellingen ter verbetering van de interne communicatie en kennisdeling.

Aan de slag met Elgg: Open 2.0

Als u zelf wilt ervaren wat Elgg is en welke mogelijkheden het heeft, dan kunt u het downloaden en installeren. Maar u kunt eens een kijkje nemen op bestaande omgevingen, zoals bijvoorbeeld Open 2.0, op www.open20.nl.

Open 2.0 is een ontmoetingsplaats voor gebruikers en promoters van vrije software, open standaarden en open leermaterialen. Deze website is eigenlijk ontstaan uit een soort ‘onvrede’ over de communicatie van het programmabureau Nederland Open in Verbinding, maar is inmiddels verder uitgebouwd. Open 2.0 wil dienen als draaischijf, niet als overkoepelend platform, maar een plek waar kennis, informatie en discussie samen kunnen komen. Open 2.0 zet begrippen als vrij, open en transparant centraal. Open 2.0 is een ‘hub’. Het begrip ‘hub’ omvat samenwerking, uitwisseling van kennis en informatie, de kans om met wisselende partners projecten op te zetten en grote flexibiliteit. Het gaat dan niet alleen om vrije en open source software, maar ook om open standaarden, open access, open data, open content etcetera. Open 2.0 wil een bijdrage leveren aan een vrije, open en transparante cultuur. Er zijn verschillende groepen actief, bijvoorbeeld over Ambtenaar 2.0 en Open Onderwijs.

SaxionNext heeft het instituut voor Lerarenopleiding, Wetenschaps- en techniekcommunicatie & Onderwijspraktijk (ELAN) van de Universiteit Twente gevraagd om enkele studiedagen te verzorgen over didactiek, onderwijs en ook over het gebruik van ICT in het onderwijs. Ik mocht vanmiddag een gedeelte invullen over web 2.0 in het onderwijs.

Ik had te maken met een kritische groep docenten. Men was erg kritisch over met name Wikipedia. Er kwamen verschillende voorbeelden langs waarmee men aangaf dat de informatie daarin niet altijd even betrouwbaar en waar is. Het door studenten klakkeloos kopiëren van teksten van Wikipedia, of van andere websites, was ook een bron van zorg van de meeste docenten. Al met al toonde dit mij wel aan dat mediawijsheid een belangrijk thema is in onze maatschappij (meer informatie over mediawijsheid vind je op de website van Kennisnet). Aandacht in het onderwijs hiervoor, van basisonderwijs tot hoger onderwijs, is en blijft belangrijk.

De gebruikte presentatie vind je hieronder.

Ik ging namelijk eigenlijk vooral naar Utrecht om de TeachMeet NL te beleven. TeachMeet NL is een zogenaamd “unconference” (uitleg bij WikiPedia), die onder de bezielende leiding van Fons van den Berg nu al een succes kan worden genoemd. Het is een informele bijeenkomst, waar iedere spreker maximaal 7 minuten de tijd krijgt om zijn of haar verhaal te vertellen. Dit was de tweede editie in Nederland, na de eerste succesvolle uitvoering nog maar enkele maanden geleden op de Nationale Onderwijs Tentoonstelling. Er waren leuke, interessante, inspirerende verhalen van ondere andere Rick Slagter, Gerard Dümmer, Willem Karssenberg en Annemieke van Essen (www.23onderwijsdingen.nl). Iedereen had zijn eigen manier van presenteren, maar stuk voor stuk ging het over onderwijsvernieuwing in de breedste zin van het woord. Helaas miste ik de presentatie van Edvard Spaapen, waarover Willem dan weer (en terecht!) schrijft.
Tussen de bedrijven door kreeg Fons een IPON Award 2009 uitgereikt voor het naar Nederland brengen van de TeachMeet. Een kritiekpuntje van de jury betrof het feit dat we zouden moeten proberen om docenten te betrekken en te bereiken.
Meer fotoos vind je trouwens op Flickr.

Update 10 april: de video van de TeachMeet is te vinden bij Presentations2Go (heeft wel MS Silverlight nodig, voordat ‘ie afspeelt)

Ik vind dit een fascinerend voorbeeld! Silver gebruikt Twitter voor communicatie naar zijn studenten en voor het laten melden door studenten dat ze een opdracht hebben afgerond. Ik vind het een mooi lichtgewicht voorbeeld van het gebruik van Twitter. Natuurlijk had hij ook een Electronische Leeromgeving kunnen gebruiken, maar dat lijkt in zijn geval nogal veel van het goede. Het is natuurlijk ook niet helemaal toevallig dat zijn vakgebied “Media Studies” is.

Met dank aan een tweet van ZBDigitaal (Edwin Mijnsbergen).