Sakai OAE is beschikbaar

Ik schreef al eerder over twee aparte producten die onder de vlag van de Sakai Foundation worden ontwikkeld. Ik heb in Amsterdam een demonstratie gezien van de New York University (NYU) die versie 1.0 van de Sakai Open Academic Environment in gebruik heeft genomen en daar behoorlijk tevreden over is. De NYU heeft campussen over de hele wereld, en zocht dus een oplossing die aanpasbaar en toepasbaar was in redelijk verschillende settings.

Wat mij bijzonder verraste was de vergaande integratie die men liet zien met Google Apps. Binnen Sakai OAE was het mogelijk om groepen aan te maken en die waren dan ook meteen in Google Apps beschikbaar, en vice versa. Maar eigenlijk zou ik niet verbaasd moeten zijn, maar juist deze eenvoudige mogelijkheden tot integratie is een belangrijk pluspunt van Sakai OAE.

Kies voor samenwerking

Het hoogtepunt van de dag was wat mij betreft de presentatie van Bradley Wheeler. Wheeler is een veteraan in de academische wereld en de manier waarop ICT daar ingezet wordt. Wheeler is inmiddels al weer enkele jaren Chief Information Officer van de Indiana University (en hij is ook nog professor en dean aan dezelfde universiteit) en was betrokken bij de start van het Sakai project en vele andere vergelijkbare community source projecten in de afgelopen jaren.
Wheeler keek terug op wat er in de afgelopen jaren is geleerd in de grote community source projecten (zoals uPortal, Kuali en Sakai) en wat dat betekent voor de toekomst. Wheeler is positief over de toekomst van community source en open source voor het hoger onderwijs, al was het alleen maar omdat tegenwoordig het kostenbewustzijn steeds meer ingang begint te vinden als er gekeken wordt naar ICT in het (hoger) onderwijs.

Wheeler beweert niet dat open source altijd zou moeten worden gekozen, maar hij vindt wel dat het altijd serieus onderwerp van evaluatie en onderzoek moet zijn bij een keuze voor nieuwe software. Uiteindelijk kan elke dollar (of euro) maar één keer worden uitgegeven. Wheeler legde ook nog even het model van Community Source uit aan de aanwezigen. Eigenlijk heel simpel: als twee partners beide 1000 euro inleggen, is er 2000 euro om te investeren. Daar kunnen ze beiden wellicht meer uit krijgen dan de investering van 1000 euro. Wellicht krijgen beide partners niet elk iets ter waarde van 2000 euro, maar dan toch tenminste wel iets van 1500 euro. En dat is toch 50% meer dan die ingelegde 1000 euro. Die overige 500 euro gaat dan op aan beheer, coördinatie en overleg. Dat is eigenlijk in een notendop het model van de Sakai Foundation en de software die het onder beheer heeft. Of met een Nederlands spreekwoord: 1 + 1 =  3 (of tenminste meer dan 2).

Verder nam Wheeler duidelijk stelling tegen de praktijk (ook in Nederland heel gebruikelijk) om software op basis van lijstjes met mogelijkheden en functies te selecteren. Ook hier weer een vergelijkbare argumentatie van Wheeler: je zou verder moeten kijken dan het hier-en-nu van je eigen instelling. Je moet een keuze durven maken voor een pad ergens naartoe, wellicht samen met andere vergelijkbare instellingen. Samen kun je heel goed je eigen pad bepalen en gaan bewandelen. Bij een gemiddelde closed source leverancier wordt het pad grotendeels ingericht door de leverancier en niet door de klant, hoe goed de leverancier ook luistert naar zijn klanten.

Zie ook de volgende artikelen (in het Engels) van Wheeler: Open Source 2010: Reflections on 2007 (2007) en Above-Campus Services: Shaping the Promise of Cloud Computing for Higher Education (2009).

Meer foto’s via http://www.flickr.com/photos/wytze/tags/eurosakai

Wat te doen?

Gegeven al deze ontwikkelingen is het in mijn optiek verstandig om de ogen en oren goed open te houden, en te kijken naar andere (markt)ontwikkelingen. Een steeds sterkere ontwikkeling is die rond “open”, oftewel rond open source software, open standaarden en open content. Een mooie gelegenheid om daar in kort tijdbestek meer over te weten komen dient zich in de komende maand aan.

EuroSakai 2011

Op 26, 27 en 28 september aanstaande kunt u namelijk een bezoek brengen aan de Europese Sakai conferentie, heel toepasselijk EuroSakai 2011 geheten. Deze conferentie wordt georganiseerd door de Universiteit van Amsterdam en Edia, in Pakhuis de Zwijger. Voor het inschrijfgeld van een luttele 125 euro kunt u zich geen buil vallen, lijkt mij. Alle informatie is natuurlijk te vinden op de (Engelstalige) website. Zie ik u wellicht in Amsterdam?

Het is al weer even geleden dat ik hier over Sakai heb geschreven. Sakai is internet-software voor onderwijs en opleidingen. Je kunt Sakai het beste omschrijven als een Elektronische Leeromgeving (ELO). Er zijn veel ELO’s beschikbaar inmiddels. Ik volgde enkele jaren geleden Sakai intensief en was ook bij dit initiatief betrokken als vertegenwoordiger vanuit de Universiteit Twente (mijn toenmalige werkgever). Het werd wel weer eens tijd voor een update over Sakai. Voor mijzelf, en voor u als lezer is het wellicht ook interessant. Hierbij dus een bericht over de actuele ontwikkelingen rond Sakai.

Twee smaken Sakai

Het belangrijkste nieuws dat er te melden is, is dat Sakai nog steeds volop in ontwikkeling is. En er zijn steeds meer scholen en universiteiten die Sakai inzetten. En dat is een belangrijk punt om hier te melden. Veel open source verliest na enige tijd momentum, maar dat is zeker niet het geval bij Sakai. Dit is zeker ook het gevolg van een gedegen organisatie via de Sakai Foundation. Inmiddels is versie 2.8 van Sakai enkele dagen geleden uitgebracht. Dit noemt men de Sakai CLE. Waarbij CLE staat voor Collaboration and Learning Environment.

Er is echter nog een een zeer interessante ontwikkeling gaande binnen de Sakai community. Dat is namelijk de ontwikkeling van de Sakai Open Academic Environment (Sakai OAE). Met de ontwikkeling van Sakai OAE wordt onderkend dat onderwijs en onderzoek niet ophouden bij de fysieke grenzen van een onderwijsinstelling. Juist niet! Een docent of student van een onderwijsinstelling heeft veel contacten buiten de instelling, en wil juist met die ‘buitenstaanders’ samenwerken aan onderwijs en onderzoek. Dat is waar Sakai OAE op inspringt, met een aantal functionaliteiten die we wellicht kennen uit de sociale netwerken zoals Hyves, LinkedIn of Facebook. Alleen is Sakai OAE specifiek gericht op werkwijzen en manieren van samenwerken die in onderwijs gebruikelijk zijn. Zo zal Sakai OAE mogelijkheden bieden voor gezamenlijk schrijven aan onderzoeksartikelen, via een zogenaamd ‘open canvas‘. Maar Sakai OAE is ook persoonlijk.  Je zit als gebruiker veel meer aan het stuur. Jij bepaalt wat je ziet, waar en hoe je een discussie start of reacties geeft.

Al met al vind ik Sakai OAE een hele mooie ontwikkeling. We kunnen eindelijk afstand nemen van het paradigma van een gemiddelde ELO, waarbij de docent het heft in handen heeft, die de studenten in virtuele ‘klassen’ of ‘groepen’ onderwijs geeft. Het onderwijs verandert en vernieuwt, en software zou dat moeten ondersteunen in plaats van belemmeren. Sakai OAE biedt die mogelijkheid.

Meer lezen

Er is veel meer te lezen over Sakai. Maar daarvoor verwijs ik graag naar de (Engelstalige) website van de Sakai Foundation: over de twee maken (de producten dus), of over de onderwijsinstellingen die bijdragen leveren aan de ontwikkeling van de software, of wie er het bestuur vormen van de Sakai Foundation. Lees ook over hoe je geheel vrijblijvend Sakai kunt uitproberen.

Allemaal dezelfde kant op?

De consolidatie in de markt voor e-learning software blijft doorgaan. Bedrijven als Blackboard blijven maar overnames doen. Ten tijde van de Digitale Universiteit voorspelden we deze ontwikkeling al in het E-Learning trendrapport. En dat was al weer 6 jaar geleden, in 2004! Andere voorspellingen uit dat rapport kwamen overigens niet uit, maar daar kom ik wellicht een andere keer op terug. Het rapport is nog steeds wel het lezen waard, al was het maar om eens te kijken wat er dus van de voorspellingen is uitgekomen.

Enkele recente voorbeelden van de verdergaande consolidatie:

• Recent heeft Blackboard weer enkele overnames gedaan van softwarebedrijven voor webconferencing, die niet overal met enthousiasme zijn ontvangen. Eerder werd concurrent ANGEL ook opgekocht (en natuurlijk nog eerder WebCT).
• In Nederland deed Iddink (een uitgever) ook een opmerkelijke stap, in oktober vorig jaar, door Schoolmaster (een leverancier van software voor schooladministraties) over te nemen.
• Microsoft heeft een naadloze koppeling van Live@Edu (email, agenda, opslag van bestanden etc) en It’s Learning in de aanbieding (voor 800.000 leerlingen?).
• Pearson (een hele grote uitgever, ondereel van Reed Elsevier) nam eind 2008 ook een opmerkelijke stap, door Fronter over te nemen. Fronter is een van oorsprong Noors bedrijf dat een Elektronische Leeromgeving levert. Eerder lijfde Pearson ook Harcourt in. Harcourt is een grote uitgever van online toetsen.

Onlangs heeft Learn Exact zich overigens los gemaakt van haar (voormalige) moedermaatschappij, een grote uitgever in Italië. Een tegengestelde ontwikkeling dus. Maar er zijn veel meer voorbeelden van overnames. Consolidatie dus. Allemaal positieve ontwikkelingen, als je de (persberichten van de) desbetreffende bedrijven mag geloven. Onderwijsinstellingen hoeven straks nog maar met en bij één enkele leverancier, of hooguit met één enkele uitgever, zaken te doen. Makkelijk toch? Of toch niet?

U neemt gewoon de  schoolboeken, de geautomatiseerde (studenten)administratie en de bijbehorende Elektronische Leeromgeving (inclusief natuurlijk een digitaal portfolio) af bij één enkele leverancier. Mooi makkelijk! Maar toch…. Het blijft knagen bij mij. De vraag is wat u er mee opschiet.

Tegentrends zijn er ook

Het is niet voor niets dat er steeds meer artikelen en (blog)berichten verschijnen over tekortkomingen van ELO’s en  mogelijke alternatieven voor ELO’s. En dat er nieuwe trends bij komen, zoals “social learning” en “open education” (en in het kielzog daarvan open source). Educause publideerde daarover onlangs een goed overzicht. Wat ik maar wil zeggen: er zijn ook “tegentrends”, die u zou moeten blijven volgen. Natuurlijk blijft er een markt voor de de grote, commerciële, partijen die degelijke software kunnen leveren. Echter, er is meer…. Als u zich wilt verdiepen in nieuwe ontwikkelinen en uw visie daarover wilt vormen, volgen hier enkele tips.

1. Vraag uzelf af waarom  sociale netwerken, bijvoorbeeld LinkedIn en Facebook, zo populair zijn. Eigenlijk is dat heel simpel: persoonlijke connecties. Wellicht dat u dat ook in uw onderwijsinstelling zou willen faciliteren? Dat gaat niet eenvoudig worden met een traditionele ELO, al was het maar omdat gebruikers van buiten niet zomaar toegang kunnen krijgen. Meer lezen?  In het Verenigd Koninkrijk is er aan de University of Cambridge een onderzoek gedaan naar Academic Social Networking en hoe dat kan ondersteund worden met ICT. Er zijn ook prototypes gebouwd van hoe dat zou kunnen werken. Uiteindelijk zal dit onderzoek zijn weg vinden in de nieuwste versie van Sakai (Sakai3).
2. Ik zou u ook willen vragen om u ogen en oren open te houden. En ik bedoel letterlijk OPEN. Blijf de ontwikkelingen op het gebied van OpenCourseWare, open source en en open standaarden volgen. Zo kunt u bijvoorbeeld eens gaan kijken hoe het zit met de uitwisselbaarheid van digitaal lesmateriaal op het Onderwijsplugfest op donderdag 7 oktober aanstaande. En kijk ook eens naar de enorme hoeveelheid OpenCourseWare die inmiddels beschikbaar is.
3. En als laatste, maar zeker niet het minst belangrijk: zorg dat uw docenten (of leraren, of instructeurs, of traininers) goed gebruik kunnen maken van ICT. Dat gaat (helaas) niet vanzelf. En ik bedoel niet alleen het gebruik van digiborden of PowerPoint. Ook het gebruik van allerlei web 2.0 applicaties in opleiding en training kan zeer waardevol zijn. Kijk bijvoorbeeld eens naar het TPACK model om ICT gebruik te stimuleren onder uw docenten. Petra Fisser (Universiteit Twente) schrijft hierover op een goed leesbaar Nederlandstalig weblog.

Nog meer tegentrends? Laat het maar weten!

FUD wordt regelmatig ingezet door ICT bedrijven die eigenlijk geen echte en realistische argumenten meer hebben, en (bestaande) klanten op deze manier vast proberen te houden. Kent u een sterk staaltje van FUD? Laat het hieronder weten. Mocht u behoefte hebben aan een realistisch beeld van voor- en nadelen van open source, lees dan de uitgave Fabels en Feiten van het programmabureau Nederland Open in Verbinding.