Sakai OAE is beschikbaar

Ik schreef al eerder over twee aparte producten die onder de vlag van de Sakai Foundation worden ontwikkeld. Ik heb in Amsterdam een demonstratie gezien van de New York University (NYU) die versie 1.0 van de Sakai Open Academic Environment in gebruik heeft genomen en daar behoorlijk tevreden over is. De NYU heeft campussen over de hele wereld, en zocht dus een oplossing die aanpasbaar en toepasbaar was in redelijk verschillende settings.

Wat mij bijzonder verraste was de vergaande integratie die men liet zien met Google Apps. Binnen Sakai OAE was het mogelijk om groepen aan te maken en die waren dan ook meteen in Google Apps beschikbaar, en vice versa. Maar eigenlijk zou ik niet verbaasd moeten zijn, maar juist deze eenvoudige mogelijkheden tot integratie is een belangrijk pluspunt van Sakai OAE.

Kies voor samenwerking

Het hoogtepunt van de dag was wat mij betreft de presentatie van Bradley Wheeler. Wheeler is een veteraan in de academische wereld en de manier waarop ICT daar ingezet wordt. Wheeler is inmiddels al weer enkele jaren Chief Information Officer van de Indiana University (en hij is ook nog professor en dean aan dezelfde universiteit) en was betrokken bij de start van het Sakai project en vele andere vergelijkbare community source projecten in de afgelopen jaren.
Wheeler keek terug op wat er in de afgelopen jaren is geleerd in de grote community source projecten (zoals uPortal, Kuali en Sakai) en wat dat betekent voor de toekomst. Wheeler is positief over de toekomst van community source en open source voor het hoger onderwijs, al was het alleen maar omdat tegenwoordig het kostenbewustzijn steeds meer ingang begint te vinden als er gekeken wordt naar ICT in het (hoger) onderwijs.

Wheeler beweert niet dat open source altijd zou moeten worden gekozen, maar hij vindt wel dat het altijd serieus onderwerp van evaluatie en onderzoek moet zijn bij een keuze voor nieuwe software. Uiteindelijk kan elke dollar (of euro) maar één keer worden uitgegeven. Wheeler legde ook nog even het model van Community Source uit aan de aanwezigen. Eigenlijk heel simpel: als twee partners beide 1000 euro inleggen, is er 2000 euro om te investeren. Daar kunnen ze beiden wellicht meer uit krijgen dan de investering van 1000 euro. Wellicht krijgen beide partners niet elk iets ter waarde van 2000 euro, maar dan toch tenminste wel iets van 1500 euro. En dat is toch 50% meer dan die ingelegde 1000 euro. Die overige 500 euro gaat dan op aan beheer, coördinatie en overleg. Dat is eigenlijk in een notendop het model van de Sakai Foundation en de software die het onder beheer heeft. Of met een Nederlands spreekwoord: 1 + 1 =  3 (of tenminste meer dan 2).

Verder nam Wheeler duidelijk stelling tegen de praktijk (ook in Nederland heel gebruikelijk) om software op basis van lijstjes met mogelijkheden en functies te selecteren. Ook hier weer een vergelijkbare argumentatie van Wheeler: je zou verder moeten kijken dan het hier-en-nu van je eigen instelling. Je moet een keuze durven maken voor een pad ergens naartoe, wellicht samen met andere vergelijkbare instellingen. Samen kun je heel goed je eigen pad bepalen en gaan bewandelen. Bij een gemiddelde closed source leverancier wordt het pad grotendeels ingericht door de leverancier en niet door de klant, hoe goed de leverancier ook luistert naar zijn klanten.

Zie ook de volgende artikelen (in het Engels) van Wheeler: Open Source 2010: Reflections on 2007 (2007) en Above-Campus Services: Shaping the Promise of Cloud Computing for Higher Education (2009).

Meer foto’s via http://www.flickr.com/photos/wytze/tags/eurosakai

Wat te doen?

Gegeven al deze ontwikkelingen is het in mijn optiek verstandig om de ogen en oren goed open te houden, en te kijken naar andere (markt)ontwikkelingen. Een steeds sterkere ontwikkeling is die rond “open”, oftewel rond open source software, open standaarden en open content. Een mooie gelegenheid om daar in kort tijdbestek meer over te weten komen dient zich in de komende maand aan.

EuroSakai 2011

Op 26, 27 en 28 september aanstaande kunt u namelijk een bezoek brengen aan de Europese Sakai conferentie, heel toepasselijk EuroSakai 2011 geheten. Deze conferentie wordt georganiseerd door de Universiteit van Amsterdam en Edia, in Pakhuis de Zwijger. Voor het inschrijfgeld van een luttele 125 euro kunt u zich geen buil vallen, lijkt mij. Alle informatie is natuurlijk te vinden op de (Engelstalige) website. Zie ik u wellicht in Amsterdam?

Het is al weer even geleden dat ik hier over Sakai heb geschreven. Sakai is internet-software voor onderwijs en opleidingen. Je kunt Sakai het beste omschrijven als een Elektronische Leeromgeving (ELO). Er zijn veel ELO’s beschikbaar inmiddels. Ik volgde enkele jaren geleden Sakai intensief en was ook bij dit initiatief betrokken als vertegenwoordiger vanuit de Universiteit Twente (mijn toenmalige werkgever). Het werd wel weer eens tijd voor een update over Sakai. Voor mijzelf, en voor u als lezer is het wellicht ook interessant. Hierbij dus een bericht over de actuele ontwikkelingen rond Sakai.

Twee smaken Sakai

Het belangrijkste nieuws dat er te melden is, is dat Sakai nog steeds volop in ontwikkeling is. En er zijn steeds meer scholen en universiteiten die Sakai inzetten. En dat is een belangrijk punt om hier te melden. Veel open source verliest na enige tijd momentum, maar dat is zeker niet het geval bij Sakai. Dit is zeker ook het gevolg van een gedegen organisatie via de Sakai Foundation. Inmiddels is versie 2.8 van Sakai enkele dagen geleden uitgebracht. Dit noemt men de Sakai CLE. Waarbij CLE staat voor Collaboration and Learning Environment.

Er is echter nog een een zeer interessante ontwikkeling gaande binnen de Sakai community. Dat is namelijk de ontwikkeling van de Sakai Open Academic Environment (Sakai OAE). Met de ontwikkeling van Sakai OAE wordt onderkend dat onderwijs en onderzoek niet ophouden bij de fysieke grenzen van een onderwijsinstelling. Juist niet! Een docent of student van een onderwijsinstelling heeft veel contacten buiten de instelling, en wil juist met die ‘buitenstaanders’ samenwerken aan onderwijs en onderzoek. Dat is waar Sakai OAE op inspringt, met een aantal functionaliteiten die we wellicht kennen uit de sociale netwerken zoals Hyves, LinkedIn of Facebook. Alleen is Sakai OAE specifiek gericht op werkwijzen en manieren van samenwerken die in onderwijs gebruikelijk zijn. Zo zal Sakai OAE mogelijkheden bieden voor gezamenlijk schrijven aan onderzoeksartikelen, via een zogenaamd ‘open canvas‘. Maar Sakai OAE is ook persoonlijk.  Je zit als gebruiker veel meer aan het stuur. Jij bepaalt wat je ziet, waar en hoe je een discussie start of reacties geeft.

Al met al vind ik Sakai OAE een hele mooie ontwikkeling. We kunnen eindelijk afstand nemen van het paradigma van een gemiddelde ELO, waarbij de docent het heft in handen heeft, die de studenten in virtuele ‘klassen’ of ‘groepen’ onderwijs geeft. Het onderwijs verandert en vernieuwt, en software zou dat moeten ondersteunen in plaats van belemmeren. Sakai OAE biedt die mogelijkheid.

Meer lezen

Er is veel meer te lezen over Sakai. Maar daarvoor verwijs ik graag naar de (Engelstalige) website van de Sakai Foundation: over de twee maken (de producten dus), of over de onderwijsinstellingen die bijdragen leveren aan de ontwikkeling van de software, of wie er het bestuur vormen van de Sakai Foundation. Lees ook over hoe je geheel vrijblijvend Sakai kunt uitproberen.

Heel bekend is dit project nog niet, merkte ik gisteren. En dat is jammer. Ik ben er maar eens wat verder ingedoken.

Het probleem

Het probleem dat COIN probeert te tackelen, is helder. Het is het probleem dat we allemaal ervaren als we over de grenzen van onze eigen organisatie willen (gaan) samenwerken. Hoe gaan we bestanden met elkaar delen? Wat gaan we gebruiken om (bijvoorbeeld) met elkaar te chatten? Op dit moment moeten gebruikers voor hun samenwerking vaak kiezen voor één of hooguit enkele online applicaties. Uitwisseling tussen de gebruikte online applicatie is nauwelijks mogelijk. Iets wat bijvoorbeeld in SURFgroepen staat, kan moeilijk of eigenlijk niet gedeeld worden via (bijvoorbeeld) de Blackboard installatie van een willekeurige hogeschool of universiteit.

COIN moet een set online tools worden die gebruikers zelf kunnen combineren tot een voor hen geschikte samenwerkingsomgeving, relevant voor het doel waarvoor men elkaar wil samenwerken. Onderzoekers hebben bijvoorbeeld andere behoeften dan docenten die voor onderwijs met elkaar samen willen werken. Op de website van SURFnet vindt u een uitgebreide beschrijving van COIN.

Opvolger SURFgroepen

SURFnet zegt het niet met zoveel woorden, maar volgens mij is het gewenste resultaat dat COIN de bouwstenen of het geraamte zal leveren voor de vervanging zal opleveren de opvolger van SURFgroepen (met dank aan Bert van Zomeren voor de kleine correctie dat COIN niet 1-op-1 de opvolger van SURFgroepen zal zijn). Toen SURFgroepen groots werd gelanceerd, heb ik al eens verbolgen gereageerd. En ook binnenskamers heb ik vaker dan één keer de nodige kritiek gehad op de uitrol van SURFgroepen.

SURFgroepen werd toendertijd gepositioneerd als de oplossing voor samenwerking tussen onderwijsinstellingen. En er zijn ook vast, mede als gevolg van uitgebreide reclamecampagnes, veel gebruikers van SURFgroepen. Maar eind 2011 verdwijnt SURFgroepen dus. We zijn nu zo’n drie jaar verder, en ik ben blij dat SURFnet nu de goede weg inslaat. Waarom? Het maakt onder andere gebruik van OpenSocial.

OpenSocial

Wat OpenSocial nu precies is, is lastig uit te leggen (er is natuurlijk veel meer informatie). Het is in ieder geval door Google  gelanceerd, in november 2007, met de volgende tekst:

OpenSocial is a set of common APIs that will work on many different social websites, (..) this allows developers to learn one API, then write a social application for any of those sites. Learn once, write anywhere, if you will. And because it’s built on web standards like HTML and JavaScript, developers don’t have to learn a custom programming language.

(zie ook het officiële persbericht en een uitgebreid white paper over OpenSocial)

In simpele bewoordingen: OpenSocial maakt het mogelijk dat op een bepaalde website (het platform of container) bepaalde stukken functionaliteit kunnen worden ingevuld door andere (mini)websites (door middel van zogenaamde applications, gadgets of widgets). OpenSocial  is inmiddels aardig volwassen geworden, men is inmiddels bij versie 1.0.

Meer informatie

Er is veel informatie over OpenSocial en COIN op het internet te vinden. Hier enkele tips. Op 3 november aanstaande is er bijvoorbeeld een bijeenkomst worden gehouden over COIN, in Utrecht. Helaas kan ik daar niet bij zijn omdat ik dan bij de HANovatie themadag ben, in Arnhem. Een voorbeeld van wat de Universiteit van Amsterdam met COIN beoogt, is door Frank Benneker recent beschreven (in het Engels). Er is ook een (Engelstalig) weblog van en over het COIN project, waarop ook videomateriaal is te vinden van recente bijeenkomsten.

SURFnet organiseert samen met de OpenSocial Foundation ook het eerste Europese OpenSocial Event op 7 december aanstaande. Een referentie-implementatie van een zogenaamde OpenSocial container is te vinden bij Shindig. Shindig is als opensource vrijelijk te gebruiken, en wordt beheerd en ontwikkeld onder de vlag van de Apache Foundation.

Ik was uitgenodigd om een presentatie (zie hieronder) te geven over open source software. Ik heb in mijn verhaal proberen in te gaan op thema’s als evaluatie van open source software, belangrijke criteria bij de inkoop ervan, leveranciers, licenties en overheidsbeleid met betrekking tot open source en open standaarden. Ik geloof dat mijn opzet wel geslaagd was. Dit bleek wat mij betreft uit de vragen die al snel op mij afgevuurd werden vanuit het publiek. Gelukkig hoefde ik ook niet alle vragen zelf te beantwoorden, maar werd er ook onderling kennis en informatie uitgewisseld.

Op één vraag uit het publiek had ik geen pasklaar antwoord. Dit betrof de eventuele problemen of fouten in open source software. De vraag was wie hiervoor aansprakelijk zou kunnen worden gesteld. Bij closed source software voorzien van een betaalde licentie is dit duidelijk geregeld, werd er gesteld. Dan kan namelijk de producent of leverancier aansprakelijk worden gesteld. Hierna ontspon zich een discussie in hoeverre hier nu echt sprake is van een wezenlijk verschil met closed source software. Bij closed source software wordt immers (ook) vaak in de uitgebreide licentievoorwaarden veel (zo niet alle) aansprakelijkheid uitgesloten. Conclusie: als je open source software gaat gebruiken, doe dit bij voorkeur met een betrouwbare leverancier of implementatiepartner. Deze partij kan dan (indien van toepassing) aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of problemen. In feite is de manier van werken daarmee precies het zelfde als bij closed source software.

Uit interesse heb ik nog wat onderzoek gedaan op internet naar deze vraag en antwoorden. Mijn zoektocht leverde niet heel veel op. In de door mij gevonden documenten komt de analyse en het advies neer op wat hiervoor is weergegeven. In de handreiking “Het verwerven van (open source) software” van het programmabureau Nederland Open in Verbinding (NOiV) vindt u nog wat gedetailleerde adviezen met betrekking tot open source software, indien u meer wilt weten. Als u meer weet over aansprakelijkheid, reageer dan gerust hieronder.